Menu
Zoeken Annuleer

Reis juf Tineke voor "Goed Onderwijs in Ghana"



Op vrijdag 11 oktober hebben de kinderen van De Hoge Voorde zich het vuur uit de sloffen gelopen. Dit deden ze tijdens de sponsorloop voor ‘goed onderwijs in Ghana’. Wat was het mooi om te zien hoe iedereen zijn best deed om zoveel mogelijk rondjes te lopen. De kinderen hebben dan ook een fantastisch mooi bedrag verzameld. Super bedankt hiervoor!!

Een dag later stond ik, samen met 17 andere ‘worldteachers’ en met een gezonde dosis spanning, op Schiphol klaar om naar Ghana af te reizen. Onze koffers gevuld met materialen, maar vooral ook met kennis, ervaring en ideeën om met onze Ghanese collega’s te delen. Hieronder volgt een kort verslag van mijn ervaringen.

Na de eerste nacht in Accra te hebben doorgebracht, reisden we zondag met de bus door naar Hohoe. Hohoe (een kleine stad in het oosten van Ghana) en omgeving is de plek waar de scholen staan die we hebben bezocht. Na veel hobbels en prachtige landschappen die aan ons voorbij gleden, kwamen we hier aan het einde van de middag aan. Uitrusten was er nog niet bij, want de startmeeting voor de volgende dag moest nog voorbereid worden. Op deze eerste meeting hebben we onze Ghanese collega’s ontmoet en hebben we de eerste workshops gegeven. Op dinsdag zijn we gestart op de scholen zelf. Ikzelf heb de Bethel Methodist School bezocht, een primary school met ca. 250 leerlingen.

Het onderwijs in Ghana, de manier van lesgeven, de omgang met kinderen en de algehele omstandigheden, zijn in veel opzichten heel anders dan in Nederland. Kinderen krijgen les in houten en/of open gebouwen. Als het regent (wat het nogal eens doet) kan er geen les worden gegeven. Kippen komen regelmatig een kijkje nemen in de klas. De kinderen hebben weinig of geen lesmaterialen; een lesboek is er vaak niet, waardoor de leerkracht alles op het bord moet schrijven; de kinderen schrijven dit dan over, wat veel tijd kost. Computers zijn er evenmin, laat staan een internetaansluiting; kinderen leren met tekeningen op het bord en met nagemaakte computers van karton over ICT.

De leerkrachten in Ghana moeten zich strikt aan het door de regering opgedragen curriculum houden. Hierin staat precies welke les op welke dag gegeven moet worden. De leerkrachten hebben geen ruimte om langer bij de lesstof stil te blijven staan of juist te versnellen. Kinderen van verschillende leeftijden en niveaus zitten bij elkaar in de klas, maar er wordt niet gedifferentieerd: alle kinderen krijgen dezelfde instructie en maken dezelfde opdrachten. Veel effectieve leertijd gaat verloren aan wachten… als je sneller klaar bent dan de rest, als de juf of meester de schriften nakijkt, etc. Ook de benadering van de kinderen is anders; daar waar wij de kinderen vooral op een positieve manier proberen aan te spreken, in gesprek gaan met het kind en het op de eigen verantwoordelijkheid wijzen, worden in Ghana kinderen gestraft op een manier die in onze westerse ogen niet meer van deze tijd is.

Veel (oudere) kinderen moeten voor en/of na schooltijd werken, bijvoorbeeld door op de markt spullen te verkopen of op het land te werken. Dit geldt overigens ook voor de leerkrachten; veel van hen hebben een tweede baan, waardoor zij al direct na schooltijd weg zijn. (Samen) lessen voorbereiden, overleggen, ervaringen delen en van elkaar leren wordt op deze manier moeilijk. Overleg vindt noodgedwongen onder de lessen plaats, met als gevolg dat de kinderen regelmatig zonder leerkracht in de klas zitten. Ook als de leerkracht ziek is of een cursusdag heeft, zit de klas zonder leerkracht; er is dan geen vervanging. De headmistress houdt in haar registratieboek wel nauwkeurig bij wie hoe laat binnenkomt en vertrekt.

Aan de hand van bovenstaande zou het beeld kunnen ontstaan, dat het kommer en kwel is op de scholen in Ghana. Maar zo heb ik het toch niet ervaren. Ik heb namelijk ook veel mooie dingen gezien. Kinderen zijn blij, zorgzaam (hoewel ze ook best ruw kunnen zijn), zelfstandig en respectvol en willen graag leren. Ik heb enthousiaste leerkrachten gezien, die het beste met hun klas voor hebben, een verhaal overtuigend weten over te brengen en graag nieuwe werk- en organisatievormen willen inzetten tijdens hun lessen. Hoe knap is het dat zij, zonder of met zelfgemaakte materialen, toch hun lessen kunnen geven. In de klassen wordt veel gezongen en gedanst en alle kinderen krijgen een warme maaltijd op school. Én: sinds kort hebben de oudste kinderen op de school waar ik was, een e-reader, geschonken door een Amerikaanse NGO. Zij zijn hiermee een uitzondering.

2 weken zijn vanzelfsprekend veel te kort om alle mogelijke verbeterpunten op te pakken. Wij en onze Ghanese collega’s hebben daarom vooral gewerkt aan de punten die in de voorgaande 2 jaren al zijn ingezet, waar snel resultaat geboekt kon worden en waarmee de leerkrachten het komende jaar zelf verder kunnen.

Samen met de leerkrachten en schoolleider hebben we een actieplan voor het komende jaar opgesteld. In dit plan staat omschreven welke zaken in het komende jaar prioriteit hebben en hoe hieraan gewerkt zal worden. Belangrijke onderdelen van het actieplan zijn differentiatie, co-teaching, positieve benadering van kinderen en het uitbreiden en verbeteren van de actieve leer- en werkvormen.

Op verschillende onderdelen heb ik workshops verzorgd. Met veel leerkrachten ben ik in gesprek geweest over de actiepunten en hebben we ideeën uitgewisseld. Ik heb lessen bezocht, maar ook zelf lessen gegeven, waarbij ik actieve leer- en werkvormen heb ingezet en voorbeelden uit onze eigen praktijk heb gegeven; denk aan coöperatieve werkvormen en spelletjes waarmee kinderen het geleerde verder kunnen inoefenen en automatiseren. Mooi om te zien dat de leerkrachten deze werkvormen al direct zelf in de lessen probeerden toe te passen! Tot slot hebben de schoolleiders van de verschillende deelnemende scholen een mooie afspraak met elkaar gemaakt; het komende jaar zullen zij elkaars scholen als ‘critical friends’ bezoeken, met als doel dat zij van elkaar leren!

Naast het werk op de scholen was er gelukkig ook tijd, om iets meer van het mooie Ghana te zien. Zo heb ik de hoogste watervallen van West-Afrika gezien, een swingende kerkdienst bijgewoond, over kleurige en geurende markten gelopen, de vis binnengehaald zien worden en Fort Elmina bezocht, een minder fraai stukje Nederlands erfgoed. Daarbij heb ik veel hartelijke Ghanezen ontmoet.

Al met al was het voor mij een prachtige en inspirerende reis. Ik ging er met een koffer vol kennis, ervaring, ideeën en verwachtingen naar toe, maar op de terugweg was mijn koffer minstens zo goed gevuld. Dit keer met nieuwe ervaringen, inzichten en vrienden!

Juf Tineke
Media
  • foto 1
  • foto 3
  • foto 4
  • foto 5
  • foto 6
  • foto 7
  • foto 8
  • foto 9
  • foto 11
  • foto 12